Site simgesi Baki ÇUBUK

Exchange Online’a Mail Gönderen Güncel Olmayan Exchange Sunucularına Kısıtlama ve Engelleme

Merhaba

Exchange Online Kısıtlama ve Engelleme Serisi, 1. yazı. Bu yazı serinin ilk yazısıdır ve sistemin nasıl çalıştığını anlatır. Serinin 2. yazısında kısıtlama ve engellemeyi nasıl duraklatacağımızı inceliyoruz.

Hybrid yapıda ya da OnPremises tipi bir bağlayıcı (connector) üzerinden Exchange Online’a mail gönderen bir on-premises Exchange sunucumuz varsa, Microsoft’un bu sunucuları artık yakından izlediğini bilmemiz gerekiyor. Exchange Online, güncel olmayan ya da desteği bitmiş Exchange sunucularından gelen mail trafiğini önce raporluyor, ardından kısıtlıyor (throttling) ve sonunda tamamen engelliyor (blocking). Bu yazıda Exchange ekibinin Mayıs 2023’te duyurduğu ve 10 Kasım 2026’da sadeleştirdiği bu sistemi adım adım inceliyoruz.

Dikkat: Şu anda kısıtlama ya da engellemeye takılıyorsak, bağlanan Exchange sunucusunu en az Ekim 2025 Security Update (SU, Güvenlik Güncellemesi) seviyesine yükseltmemiz gerekiyor. Güncellemeden sonra kısıtlama ve engelleme 24 saat içinde duruyor. Eşik sürümün bir sonraki kez yükseltilmesi ise Ocak 2027 civarında bekleniyor. O tarihten sonra yalnızca Exchange Subscription Edition (SE) kullananlar ya da Exchange Period 2 Extended Security Update (ESU, Genişletilmiş Güvenlik Güncellemesi) satın almış olanlar kısıtlama ve engellemeden kaçınabilecek.

Neden Böyle Bir Uygulama Var?

Microsoft bulut hizmetlerinde Zero Trust (Sıfır Güven) modelini kullanıyor. Bu modelde hizmete bağlanan cihaz ve sunucuların kanıtlanabilir biçimde sağlıklı ve yönetilen olması gerekiyor. Desteği biten bir Exchange sürümü artık güvenlik güncellemesi almıyor, dolayısıyla sonradan keşfedilen açıklar hiçbir zaman kapanmıyor. Güncellenmemiş sunucularda da benzer bir risk var: bir güvenlik güncellemesi yayımlandığında saldırganlar bu güncellemeyi tersine mühendislikle (reverse engineering) inceleyerek açığı anlıyor ve yamalanmamış sunuculara karşı kullanıyor.

Microsoft bu tür sunucuları kalıcı olarak savunmasız (persistently vulnerable) sayıyor ve bu sunuculardan gelen mailin güvenilir kabul edilemeyeceğini söylüyor. Exchange 2013 ve öncesi gibi desteği bitmiş sürümler ile, güvenlik güncellemeleri konusunda ciddi biçimde geride kalmış Exchange 2016, Exchange 2019 ve Exchange SE sunucuları bu tanımın içine giriyor.

Taşıma Tabanlı Uygulama Sistemi

Exchange Online tarafında devreye alınan sistemin üç işlevi var: raporlama, kısıtlama ve engelleme. Amaç, yöneticiyi şirket içindeki desteği bitmiş ya da yamalanmamış sunucular konusunda uyarmak. Sunucu düzeltilmezse mail akışı önce yavaşlatılıyor (kısıtlama), sonra durduruluyor (engelleme). Microsoft’un belirttiği hedef meşru maili geciktirmek değil, Exchange Online’a giren zararlı mail riskini azaltmak ve yöneticilerin dikkatini çekmek.

Raporlama

Exchange yöneticilerinin uzun süredir kullandığı Exchange Server Health Checker aracı, hangi sunucuların desteği bittiğini ya da güncel olmadığını tespit edebiliyor ve renk kodlu HTML raporlar üretebiliyor. Microsoft buna ek olarak Exchange Online tarafında ayrı bir posta akışı raporu sunuyor. Bu rapor, Exchange Online’a mail göndermek için bağlanan ve güncel olmayan ya da desteği bitmiş sunucuları gösteriyor.

Raporu görmek için Exchange Admin Center (EAC, Exchange Yönetim Merkezi) üzerinde Reports (Raporlar) bölümünü açıyoruz, Mail flow (Posta akışı) başlığına ve ardından Connecting on-premises Exchange servers raporuna geçiyoruz. Rapor, varsa kısıtlama ve engelleme ayrıntılarını ve sunucu düzeltilmezse sıradaki adımın ne olacağını gösteriyor. Güncellenebilen sunucular için güncelleme, güncellenemeyen sunucular için yükseltme ya da geçiş önceliklerini bu rapora bakarak belirleyebiliriz.

Aynı bilgiye Exchange Online PowerShell üzerinden Get-OnPremServerReportInfo cmdlet’i ile de ulaşabiliyoruz.

Kısıtlama (Throttling)

Sunucu belirli bir süre boyunca düzeltilmezse Exchange Online mesajları kısıtlamaya başlıyor. Bu aşamada gönderen sunucuya yeniden denenebilir bir SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) 450 hatası dönülüyor. Gönderen sunucu mesajı kuyruğa alıyor ve daha sonra otomatik olarak yeniden deniyor, yani mail kaybolmuyor ama gecikmeli teslim ediliyor.

Örnek hata şu şekilde:

450 4.7.230 Connecting Exchange server version is out-of-date; connection to Exchange Online throttled for 5 mins/hr. For more information see https://aka.ms/BlockUnsafeExchange.

Kısıtlama süresi zaman içinde kademeli olarak artıyor. Kısıtlama başladıktan sonra 30 gün içinde sunucu düzeltilmezse uygulama engelleme aşamasına geçiyor.

Engelleme (Blocking)

Kısıtlama yöneticiyi harekete geçirmezse, belirli bir süre sonra o sunucudan gelen mail engelleniyor. Exchange Online bu durumda gönderene kalıcı bir SMTP 550 hatası dönüyor ve gönderen tarafa NDR (Non-Delivery Report, Teslim Edilemedi Raporu) gidiyor. Mesajı kullanıcının yeniden göndermesi gerekiyor.

Örnek hata:

550 5.7.230 Connecting Exchange server version is out-of-date; connection to Exchange Online blocked for 10 mins/hr. For more information see https://aka.ms/BlockUnsafeExchange.

Kısıtlama ve engelleme hatalarının karşılaştırması

Hata Tür Gönderen sunucunun davranışı Sonuç
4.7.230 Geçici (retriable), SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) 450 Mesajı kuyruğa alır, daha sonra yeniden dener Mail gecikmeli teslim edilir
5.7.230 Kalıcı, SMTP 550 Yeniden denemez, NDR (Non-Delivery Report, Teslim Edilemedi Raporu) üretir Mesajın yeniden gönderilmesi gerekir

Uygulama Aşamaları

Microsoft kademeli bir uygulama yaklaşımı izliyor: önce kısıtlama giderek artıyor, ardından engelleme aşama aşama devreye giriyor ve sonunda uyumsuz trafiğin tamamı engelleniyor. Sunucu ya hizmetten çıkarılana (desteği bitmiş sürümler için) ya da güncellenene (güncellemesi bulunan desteklenen sürümler için) kadar uygulama sertleşiyor.

Uygulama aşamaları ve zaman çizelgesi

Aşama Tespitten itibaren süre Uygulama
Aşama 1 0 – 30. gün Rapor modu. Sunucu raporda görünür, yöneticinin düzeltmek için 30 günü vardır
Aşama 2 – 4 30 – 60. gün Kısıtlama başlar ve her 10 günde bir artar
Aşama 5 – 7 60 – 90. gün Kısıtlamaya ek olarak engelleme başlar, engelleme her 10 günde bir artar
Aşama 8 90. günden sonra Exchange Online sunucudan hiçbir mesajı kabul etmez

Sunucu kalıcı olarak engellendikten sonra yamalanırsa, Exchange Online uyumlu kaldığı sürece sunucudan yeniden mesaj kabul ediyor. Yamalanamayan sunucuların ise kalıcı olarak hizmetten çıkarılması gerekiyor.

Kapsam: Hangi Sürümler ve Hangi Bağlantılar Etkileniyor?

Uygulama sistemi tüm Exchange Server sürümlerini kapsıyor ve Exchange Online’a OnPremises tipi bir inbound connector (gelen bağlayıcı) üzerinden bağlanan sunuculardan gelen maile uygulanıyor. Microsoft ileride kapsamı, mail Exchange Online’a hangi yolla gelirse gelsin tüm Exchange Server sürümlerini içerecek şekilde genişleteceğini söylüyor. Sistem tüm bulut ortamlarında geçerli: dünya genelindeki bulut, GCC (Government Community Cloud), GCC High, DoD (Department of Defense) ve egemen bulutlar.

Kendi inbound connector tipimizi görmek için Exchange Online PowerShell üzerinde şu komutu çalıştırıyoruz:

Get-InboundConnector | ft Name,ConnectorType

Çıktıda ConnectorType değeri OnPremises olan bağlayıcılar bu uygulamanın kapsamına giriyor.

Exchange sürümlerine göre durum

Sürüm Destek durumu Savunmasız sayılma koşulu Yapılması gereken
Exchange 2007, 2010, 2013 Desteği bitmiş Her zaman Hizmetten çıkarmak ve geçiş yapmak
Exchange 2016, 2019 Güncelleme durumuna göre Güvenlik güncellemelerinde ciddi biçimde geride kalındığında Güncel SU (Security Update, Güvenlik Güncellemesi) kurmak, ESU (Extended Security Update, Genişletilmiş Güvenlik Güncellemesi) ya da SE planı yapmak
Exchange SE (Subscription Edition) Destekleniyor Güvenlik güncellemelerinde ciddi biçimde geride kalındığında Güncel SU kurmak

Microsoft, Exchange SE dışındaki tüm Exchange sürümlerinin, şu anda kısıtlama ya da engellemeye takılmasalar bile, yeni güvenlik sorunları karşısında kalıcı olarak savunmasız kabul edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Uygulamayı Duraklatma (Enforcement Pause)

Her kiracı (tenant), kısıtlama ve engellemeyi takvim yılı başına en fazla 90 gün duraklatabiliyor. Microsoft bunu ön ödemeli bir karta benzetiyor: 90 günü yıl içinde istediğimiz zaman ve istediğimiz parçalarda kullanabiliyoruz. Örneğin birinci çeyrekte 5 gün, ikinci çeyrekte 15 gün gibi. Duraklatma sırasında sunucular rapor modunda kalıyor. Bu konuyu ayrı bir yazıda adım adım ele alıyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

Ne Yapmalıyız?

Sonuç

Exchange Online’a mail gönderen güncel olmayan bir Exchange sunucusu artık yalnızca bir güvenlik riski değil, doğrudan mail akışını etkileyen operasyonel bir risk. Rapor modundaki 30 günlük süre, sonrasında artan kısıtlama ve 90. günde tam engel düşünüldüğünde yama planını bu zaman çizelgesine göre yapmamız gerekiyor. Duraklatma hakkı yalnızca zaman kazandırıyor, çözüm değil. Gerçek çözüm sunucuları güncel tutmak ya da desteklenen bir sürüme geçmek.

Başka bir yazımızda görüşmek dileğiyle…

Mobil sürümden çık